Για το Συνταγματικό Δικαστήριο: πράγματι απογοητευτική η πρόταση. Επιπλέον θα ανατεθεί στο ΣΔ ο έλεγχος πόθεν έσχες (γιατί όχι στο Ελ.Συνέδριο;) αλλά όχι και ο συνταγματικός έλεγχος των interna corporis της Βουλής, όπως έχουν υποστηρίξει διάφοροι θεωρητικοί (Αλιβιζάτος κ.α.). “Ευτυχώς” παραμένει ο έλεγχος της συνταγματικότητας στα άλλα δικαστήρια – εκτός από τα ανώτατα. Τι τραγέλαφος! Ο Ειρηνοδίκης, ο Πρωτοδίκης και ο Εφέτης θα μπορεί να ελέγξει τη συνταγματικότητα, ο Σύμβουλος της Επικρατείας, όμως, όχι.
Για την Ηγεσία της Δικαιοσύνης: είμαι υπέρ της άμεσης εκλογής της ηγεσίας από τους ίδιους τους δικαστές. Ακριβώς όπως συμβαίνει και με τις άλλες δύο λειτουργίες και την ηγεσία τους: εκλογή προέδρου Βουλής από τους βουλευτές, εκλογή ΠτΔ από τους βουλευτές. Φτάνει πια με τον “χρυσό κανόνα” της αρχαιότητας και της επετηρίδας. Ο γηραιότερος δεν είναι και ο καλύτερος, ενώ δεν αποκλείεται να είναι και απειρότερος (ιδίως στις περιπτώσεις των Συμβούλων επικρατείας που αντίθετα με τα άλλα δικαστήρια εισέρχονται απευθείας στη θέση με εξετάσεις, χωρίς να έχουν περάσει πρώτα υποχρεωτικά από τις άλλες βαθμίδες δικαιοσύνης. Με τον κανόνα της αρχαιότητας θα μπορούσα π.χ. στα 60 μου να δώσω εξετάσεις, να μπω στο ΣτΕ και σε λιγα χρόνια να γίνω πρόεδρος του). Ούτε θεραπεύεται η υποτιθέμενη “έλλειψη δημοκρατικής νομιμοποίησης” του δικαστή με τον διορισμό της ηγεσίας του από την εκτελεστική εξουσία.

Μάλλον υπάρχει κάποια παρανόηση ως προς το ΣτΕ. Σε αυτό πλέον εισέρχονται απόφοιτοι της Κατεύθυνσης Διοικητικής Δικαιοσύνης της Εθνικής Σχολής Δικαστών, με το βαθμό του δοκίμου εισηγητή. Η εξέλιξή τους είναι δόκιμος Εισηγητής-Εισηγητής-Πάρεδρος-Σύμβουλος Επικρατείας. Σύμβουλοι γίνονται γύρω στα 50 τους, στην καλύτερη περίπτωση, έχοντας περάσει χρόνια τριβής με την επεξεργασία υποθέσεων και εισηγήσεων για λογαριασμό Συμβούλων. Ένας δικαστής στο ΣτΕ έχει αποφασιστική ψήφο μετά από διαδρομή 20 χρόνων, την ίδια στιγμή που ένας δικαστής σε οποιοδήποτε άλλο κλάδο έχει αποφασιστική ψήφο ήδη ως Πάρεδρος Πρωτοδικείου (εισαγωγικός βαθμός)! Συνεπώς τα εχέγγυα είναι πολύ μεγαλύτερα για τους Συμβούλους Επικρατείας και θεωρούνται – μάλλον δικαίως – η αφρόκρεμα των δικαστών. Παλαιότερα, πριν από την ίδρυση της Εθνικής Σχολής Δικαστών, οι δόκιμοι εισηγητές εισάγονταν στο ΣτΕ με εξετάσεις (ακολουθώντας την ίδια εξέλιξη που προπεριγράφτηκε), οι οποίες μάλιστα ήταν πολύ δυσκολότερες από τις εξετάσεις για άλλους δικαιοδοτικούς κλάδους (απαιτούνταν μεταπτυχιακά, γνώση 2 ξένων γλωσσών κλπ). Εσχάτως, θεσπίστηκε η δυνατότητα προαγωγής σε (λίγες συνολικά) θέσεις Συμβούλων Επικρατείας για Εφέτες και Προέδρους Εφετών Διοικητικών Δικαστηρίων [οι οποίοι επίσης είναι εξαιρετικά έμπειροι δικαστές, αφού αφενός έχουν εξελιχθεί ως Πάρεδροι Πρωτοδικείου-Πρωτοδίκες-Εφέτες(-Πρόεδροι Εφετών) και αφετέρου το ΣτΕ είναι εξαιρετικά εκλεκτικό ως προς το ποιούς θα δεχθεί στους κόλπους του (απαιτεί ο υποψήφιος να έχει επιδείξει ιδιαίτερη επιστημονική κατάρτιση - υπήρξαν χρονιές που θέσεις έμειναν κενές διότι δεν θεώρησε τους υποψήφιους άξιους για Συμβούλους Επικρατείας!)].

Συνεπώς οι αναφορές σου ότι ένας Σύμβουλος Επικρατείας μπορεί να είναι άπειρος ή ότι μπορείς στα 60 σου να δώσεις εξετάσεις και να μπεις στο Στε δεν είναι ακριβείς. Ούτε ως δόκιμος εισηγητής δεν θα μπορούσες να μπεις, αφού υπάρχει ανώτατο όριο ηλικίας (τα 40)!

Σύμφωνοι, αλλά δεν νομίζω ότι ο κανόνας της αρχαιότητας νομιμοποιείται ακόμη κι έτσι.
Από την άλλη, περιμένω τη γνώμη σου για το επιχείρημα υπέρ της άμεσης εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από τους ίδιους τους δικαστές.

Δεν συμφωνώ με την άμεση εκλογή των επικεφαλής των ανωτάτων δικαστηρίων από τους ίδιους τους δικαστές διότι:
* Το Δικαστικό Σώμα δεν διαθέτει δημοκρατική νομιμοποίηση και χρειάζεται μια στοιχειώδη έστω, έμμεση σύνδεση με την εκλογική βάση. Και για συμβολικούς λόγους, αν θες.
* Η ισορροπία μεταξύ των λειτουργιών απαιτεί να μη σχηματίζονται θεσμικά στεγανά. Αν οι δικαστές εκλέγουν οι ίδιοι την ηγεσία τους θα αποτελέσουν ένα παντελώς κλειστό, αυτοκαθοριζόμενο σύστημα. Κάτι τέτοιο δεν συμβαδίζει με τη δημοκρατία, που είναι το πολίτευμα των εξισορροπήσεων, με μόνο συγγνωστό κυρίαρχο ρόλο αυτόν της εθνικής αντιπροσωπείας.
* Μια τέτοια εκδοχή θα δημιουργούσε παραταξιακές αντιλήψεις στα πλαίσια του Δικαστικού Σώματος. Η διεκδίκηση τέτοιων υψηλών θέσεων θα προκαλούσε εντάσεις και ομαδοποιήσεις, θα τορπίλιζε τη συνοχή του Σώματος και θα ενθάρρυνε φαινόμενα υφαρπαγής της εύνοιας των δικαστών-ψηφορόρων (σκεφτείτε πχ πόσο αποτελεσματική θα ήταν μια επιθεώρηση από έναν ανώτατο δικαστή, ο οποίος κάποια στιγμή θα διεκδικούσε την ψήφο των επιθεωρούμενων κατώτερων δικαστών για την άνοδό του στις ύψιστες θέσεις της δικαστικής ιεραρχίας).

Να κάνω μια ερώτηση: ποιά τα πλεονεκτήματα του διάχυτου συνταγματικού ελέγχου έναντι του συγκεντρωτικού;

“Ευτυχώς” παραμένει ο έλεγχος της συνταγματικότητας στα άλλα δικαστήρια – εκτός από τα ανώτατα. Τι τραγέλαφος! Ο Ειρηνοδίκης, ο Πρωτοδίκης και ο Εφέτης θα μπορεί να ελέγξει τη συνταγματικότητα, ο Σύμβουλος της Επικρατείας, όμως, όχι.

Μα αυτός όμως, αν κατάλαβα καλά, είναι και ο ρόλος του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Θα «ακούει» μονάχα εκείνες τις υποθέσεις που θα απασχολούν τα κατώτερα δικαστήρια. Γιατί να ασχολείται το ΣτΕ όταν υπάρχει ένα ειδικό όργανο για τον έλεγχο της συνταγματικότητας στην τελευταία βαθμίδα;

Κωνσταντίνε Μιχαηλίδη,
στο κάθε ένα από τα συστήματα αυτά μπορεί κανείς να εντοπίσει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Πέραν αυτών, σημασία έχει αφενός η νομική παράδοση της κάθε χώρας κι αφετέρου το ειδικότερο σχήμα που επιλέγεται. Στην Ελλάδα, ο διάχυτος έλεγχος φαίνεται να λειτουργεί μια χαρά (και καταλήγει εν τοις πράγμασι συγκεντρωτικός κάποια στιγμή). Επίσης, το Συνταγματικό Δικαστήριο, όπως εξαγγέλεται, θα είναι ένας βραδυκίνητος, άρα ανεπίκαιρος, θεσμός πολυτελείας, εχθρικός προς τα Ανώτατα Δικαστήρια. Περισσότερα στο κείμενο της θέσης μου.

Προσωπικά είμαι υπέρ του ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΥ, ΕΓΚΑΙΡΟΥ και ΕΓΚΥΡΟΥ ελέγχου αντισυνταγματικότητας, είτε αυτός εξασφαλίζεται με ένα σύστημα διάχυτου ελέγχου, είτε με ένα σύστημα συγκεντρωτικού ελέγχου. Η κυβερνητική πρόταση, όμως, δεν ικανοποιεί τις ως άνω απαιτήσεις.

Δεν καταλήγει πάντα συγκεντρωτικός. Μην ξεχνάμε ότι για να φτάσεις στο ΑΕΔ πρέπει να προηγηθεί συγκρουση, δηλαδή πρέπει να έχει ξεκινήσει υπόθεση και από άλλη δικαιοδοσία και να φτάσει μάλιστα στο οικείο ανώτατο δικαστήριο της. Μιλάμε για ελάχιστες περιπτώσεις.

Δεν εννοούσα το ΑΕΔ. Εννοούσα την επίδραση της νομολογίας των ανωτάτων δικαστηρίων στα κατώτερα. Ειδικά στα θέματα συνταγματικότητας, κάθε σχετική απόφανσή τους επικρατεί ολοκληρωτικά κατόπιν σε όλη την οικεία πυραμίδα.

Ολο και περισσότερο εμφανίζεται στο δημόσιο διάλογο η τάση της πολιτικής εξουσίας να «οριοθετήσει» δηλαδή στη πραγματικότητα να περιορίσει το ρόλο των δικαστικών λειτουργών και ειδικότερα να περιορίσει τα όρια του συνταγματικού ελέγχου των νόμων Μάλιστα η εσχάτη προσπάθεια που επιχειρείται εν όψει της επικειμένης Συνταγματικής Αναθεώρησης να δημιουργηθεί Συνταγματικό Δικαστήριο, υπηρετεί αυτόν το στόχο και ιδίως την φίμωση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει γίνει διαχρονικά ιδιαιτέρως ενοχλητικό σε όλους τους Κυβερνώντες ιδίως με τον αυστηρό έλεγχο της Συνταγματικότητας των νόμων που επιτυχώς ασκεί(κυρίως στα πολεοδομικά υπαλληλικά και περιβαντολλογικά ζητήματα). Η βραδύτατη όμως και μακρόχρονη διαδικασία απονομής της δικαιοσύνης κάνει τη δικαιοσύνη αναποτελεσματική έτσι ώστε να μην ανταποκρίνεται επαρκώς στις ανάγκες της Ελληνικής Κοινωνίας.H βραδύτητα αυτη θα μεγαλώσει με την δημιουργία Συνταγματικού ΔΙΚΑΣΤΗΡΊΟΥ.Σκεφθείτε ενσταση αντισυνταγματικοτητας στο Ειρηνοδικείο σε πχ μισθωτική διαφορά .

Ως προς το θεμα της απαγορευσης ανατροπης τοτ προυπολογισμού με δικαστικές αποφασεις δηλαδή στα αναδρομικά που επιδικαζονται απο τα δικαστηρια,εχω την εντύπωση οτι τετοια ρυθμιση θα ηταν αντιθετη με το “κρατος δικαίου” που νομίζω οτι εχουμε αλλά και με την συμβαση για τα ανθρωπιινα δικαώματα ,οι “εμπνευστές” δεν εκαμαν το κοπο να μαθουν οτι:με το άρθρο 1 περ. 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, που κυρώθηκε μαζί με τη σύμβαση με το Ν.Δ. 537/1974 και έχει, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, αυξημένη τυπική ισχύ έναντι των κοινών νόμων,προστατευεται η περιουσία του ανθρωπου στην οπία συμπεριλαμβανονται τα ενοχικά δικαώματα. Σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις «παν φυσικό ή νομικό πρόσωπον δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του. Ουδείς δύναται να στερηθεί της ιδιοκτησίας του ειμή δια λόγους δημοσίας ωφελείας και υπό τους προβλεπόμενους υπό του νόμου και των γενικών αρχών του διεθνούς δικαίου όρους». Οι προαναφερόμενες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα παντός κράτους, όπως θέση εν ισχύϊ νόμους, τους οποίους θα ήθελε να κρίνει αναγκαίους προς ρύθμιση της χρήσεως αγαθών, συμφωνα με το δημόσιον συμφέρον ή προς εξασφάλιση της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων.
Στην κατά τα ανωτέρω προστατευόμενη περιουσία περιλαμβάνονται όχι μόνο τα από το άρθρο 17 του Συντάγματος προστατευόμενα εμπράγματα δικαιώματα, αλλά και όλα τα περιουσιακής φύσεως δικαιώματα και τα νομίμως κεκτημένα οικονομικά συμφέροντα, άρα και τα περιουσιακά ενοχικά δικαιώματα και δη οι περιουσιακού χαρακτήρα απαιτήσεις, είτε αναγνωρισμένες με δικαστική ή διαιτητική απόφαση είτε απλώς γεννημένες κατά το εθνικό δίκαιο, εφ’ όσον υπάρχει νόμιμη προσδοκία με βάση το ισχύον πριν από την προσφυγή στο δικαστήριο νομοθετικό καθεστώς ότι μπορούν να ικανοποιηθούν δικαστικά (Ολ. ΑΠ 40/1998).

Για το “Μισθοδικείο” κριτική και δικα μου σχόλια δεν θελω να καμω .
Θά σας πώ ενα μικρο ανεκδοτο.
Καθηγητης του Συνταγματικού δικαίου στο ΕΚΠΑ σε επιστημονικο συνεδριο είπε σχετικά:”Το Μισθοδικείο φτιαχτηκε για να αφαιρέσει την αρμοδιότητα των δικαστηριων νακρίνουν τα θεματα των μισθών των δικαστών . Το “Μισθοδικείο” δεν εβγαλε αρεστη αποφαση και ο σχολιασμός των κρατούντων και των δημιουργών του δικαστηρίου ήταν ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΡΓΗΣΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ.Δηλαδή όταν δεν μας αρεσει μια Αποφαση καταργούμε το ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ?και συνέχισε όταν θα βγαλει “χειρότερη “Απόφαση το ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΡΓΗΣΟΥΜΕ ΚΙ’ ΑΥΤΌ?”
ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΕΝΑ ΔΙΚΟ ΜΟΥ ΣΧΟΛΙΟ.