Σύμφωνα με τον ορισμό του Κέντρου για την Κοινωνία των Πολιτών του LSE, “ο όρος *κοινωνία πολιτών* αναφέρεται στο πεδίο της μη-επιβαλλόμενης συλλογικής δράσης που προκύπτει από κοινά συμφέροντα, σκοπούς και αξίες. Θεωρητικά, οι θεσμικές της μορφές είναι ξέχωρες από αυτές του κράτους, της οικογένειας και της αγοράς ενώ πρακτικά, τα όρια μεταξύ του κράτους, της κοινωνίας πολιτών, της οικογένειας και της αγοράς είναι συχνά πολύπλοκα, θολά και υπό διαπραγμάτευση. Οι χώροι, συντελεστές και θεσμικές μορφές που εμπεριέχει η κοινωνία πολιτών ποικίλουν και διαφέρουν στο βαθμό της επισημότητας, αυτονομίας και δύναμικότητάς τους.” Για αυτό τον λόγο ο ορισμός της κοινωνίας πολιτών δεν είναι απόλυτος. Παραδείγματα αποτελούν οργανισμοί και οργανώσεις με θέματα τις εγχώριες και διεθνείς αναπτυξιακές στρατηγικές, το περιβάλλον, τα δικαιώματα των γυναικών, μεταναστών, καταναλωτών, διάφορα κοινωνικά κινήματα κ.α.
Στην θεματική αυτή ενότητα συγκεντρώνουμε απόψεις για τον πιθανό ρόλο μιας Συνταγματικής αναθεώρησης με στόχο την ενδυνάμωση της Ελληνικής κοινωνίας των πολιτών.
Κοινωνία Πολιτών: Γιατί στο Σύνταγμα; - Λίνα Παπαδοπούλου
Ο δυισμός ιδιωτικού-δημοσίου, όπου μέχρι πρότινος το δημόσιο ταυτιζόταν με το κρατικό, αντικαθίσταται, σταθερά και ίσως όχι και τόσο αργά, από το τρίγωνο κράτος-κοινωνία πολιτών-ιδιωτική κοινωνία. Η Πολιτεία νοείται πλέον ως διαλεκτική σύνθεση των τριών αυτών διακριτών, αν και όχι στεγανώς διαχωρισμένων χώρων. Αν το Σύνταγμα, λοιπόν, όπως ήδη είπαμε, αποτελεί ακριβώς τον καταστατικό χάρτη της Πολιτείας, την οποία όχι μόνον αποτυπώνει, αλλά και ρυθμίζει με τρόπο κανονιστικό, δηλαδή καταναγκαστικό, οφείλει πλέον να μην κλείνει τα μάτια στην τρίτη διάσταση της οργανωμένης κοινωνικής συμβίωσης, την Κοινωνία Πολιτών.
(
Διαβάστε το άρθρο)
Προτάσεις για την Συνταγματική Αναθεώρηση - Σταύρος Καλαφάτης
Από μεγάλη μερίδα των συνταγματολόγων της χώρας διατυπώνεται ότι οι συχνές αναθεωρήσεις του Συντάγματος θίγουν την ισχύ του και την ικανότητά του να καθοδηγεί και να ρυθμίζει με βάση το αξιακό του περιεχόμενο τις ολοένα διαμορφούμενες νέες καταστάσεις. Ουσιαστική προϋπόθεση για τη ρύθμιση ενός φαινόμενου διά της αναθεώρησης συνταγματικών διατάξεων είναι η ιστορική ζύμωση και η κοινωνική ωρίμανση αυτού, ώστε να μπορεί να λάβει το χαρακτήρα του «συνταγματικού φαινομένου» και να αξιολογηθεί σε μία αναθεωρητική διαδικασία.
(
Διαβάστε το άρθρο)
Κοινωνία των πολιτών, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και Σύνταγμα - Νίκος Χλέπας
To ερώτημα που προβάλλεται σχετικά με την κατοχύρωση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων στο Σύνταγμα προκαλεί, σε αρκετές περιπτώσεις, έντονο σκεπτικισμό. Συνήθως προβάλλεται το επιχείρημα ότι, μετά το τελευταίο αναθεωρητικό εγχείρημα που πρόσθεσε σημαντικό αριθμό διατάξεων στο κείμενο του Καταστατικού μας Χάρτη, καλό θα ήταν να αναλογιστούμε την αξία ενός λιτού και επιγραμματικού Συντάγματος. Όταν το τελευταίο δεν ασχολείται με λεπτομέρειες και επιμέρους ζητήματα, αποφεύγεται ο ζημιογόνος για το κύρος και την κανονιστική εμβέλεια του Πρώτου Νόμου της Πολιτείας «συνταγματικός πληθωρισμός». Επιπλέον, υποστηρίζεται ότι τα θέματα της κοινωνίας των πολιτών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων ήδη ρυθμίζονται ως προς επιμέρους πτυχές τους ή έμμεσα στις υφιστάμενες διατάξεις του Συντάγματος (λ.χ. στο άρθρο 12 για το δικαίωμα σύστασης ενώσεων από τους πολίτες). Τι θα προσέθετε, λοιπόν, μια γενική ρύθμιση για τη κοινωνία των πολιτών και τις κυβερνητικές οργανώσεις;
(
Διαβάστε το άρθρο)
Η συνταγματική ενθάρρυνση της “κοινωνίας των πολιτών” - Γεώργιος Χ. Σωτηρέλης
[...] η “κοινωνία των πολιτών” αποτελεί, σε πρώτο επίπεδο, την καθοριστικότερη συνιστώσα για την επιβεβαίωση της κοινωνικής αυτονομίας, μέσω της συγκεκριμένης και εγγυημένης άσκησης των συλλογικών δικαιωμάτων. Σε δεύτερο δε επίπεδο, και σε ό, τι αφορά ιδίως την υπεράσπισή της σύγχρονης Δημοκρατίας από τους κινδύνους που την πολιορκούν, αναδεικνύεται, διατηρώντας την αυτοτέλεια και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, σε ιδιότυπο alter ego της πολιτικής κοινωνίας, συγκροτώντας μαζί της ένα ανανεωμένο, διευρυμένο και ουσιαστικά εμπλουτισμένο δημόσιο χώρο.
(
Διαβάστε το άρθρο)
Αναθεώρηση του Συντάγματος και κοινωνία των πολιτών - Γιώργος Παπαδημητρίου
Η αναθεώρηση του Συντάγματος πρέπει στην απαιτητική εποχή μας να επιχειρείται με εντελώς διαφορετικούς όρους από ότι στο παρελθόν. Ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη και αναγκαία είναι η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε ένα τόσο σύνθετο πολιτικό εγχείρημα. Με τη συμμετοχή της θα απελευθερωθούν δημιουργικές δυνάμεις του λαού μας για την ανανέωση των θεσμών και του πολιτικού συστήματος. Είναι καιρός να συνειδητοποιηθεί ότι η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν είναι μόνο υπόθεση των πολιτικών, είναι και υπόθεση της κοινωνίας.
(
Διαβάστε το άρθρο)
10 σχόλια στο “Κοινωνία των πολιτών”
[...] Κοινωνία Πολιτών [...]
Ενώ πιστεύω απόλυτα στην Κοινωνία των Πολιτών και τους διάφορους φορείς έκφρασης της (ΓΣΕΕ, ΣΕΒ, ενώσεις καταναλωτών, διάφοροι σύλλογοι προώθησης “cause” ή συλλογικής εκπορσώπησης πολιτών) δεν βλέπω την ανάγκη “ενδυνάμωσης” της μέσω συνταγματικής τροπολογίας αλλά κοινωνικής αναγνώρισης του ρόλου τους (δλδ από την Κοινωνία και τον Πολίτη).
Θεωρώ επίσης απαραίτητη την οικονομική ανεξαρτησία τους από το κράτος και τα πολιτικά κόμματα (δηλαδή την “ενδυνάμωση” της οικονομικής συνδρομής των μελών τους ως αποκλειστικού πόρου).
Οι ΜΚΟ δεν έχουν “θεσμικό” ρόλο στα κοινά (π.χ. δεν έχουν το δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας, άμεσα, μόνον έμμεσα και μέσω της αναγνώρισης του θέματος και πρότασης που εισηγούνται μέσω της απήχησης της στην κοινή γνώμη (είτε συλλογικής προσφυγής στη δικαιοσύνη, π.χ. για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κ.α.), έχουν όμως ΣΑΦΕΣΤΑΤΑ κοινωνικο-πολιτικό (όχι όμως κομματικό ή κρατικό) ρόλο.
Αυτά όμως δεν άπτονται ανάγκης συνταγματικής νήξης, θεωρώ.
Οι οργανώσεις της ΚτΠ είναι όντως σε κρίσιμη καμπή στην Ελλάδα. Η καταξίωση τους από την κοινή γνώμη είναι θέμα α’ προτεραιότητας και η προσέλκυση περισσότερων μελών. Αυτό θα γίνει με την παραγωγή θέσεων και την θέληση των ΜΜΕ να προβάλλουν τις απόψεις των οργανώσεων της ΚτΠ στο πλαίσιο της συζήτησης θεμάτων που αφορούν τα “κοινά”.
Δηλαδή να μην καλούνται σε πάνελ μηντιακών συζητήσεων μόνον πολιτικοί, δημοσιογράφοι και πανεπιστημιακοί αλλά και εκπρόσωποι οργανώσεων της ΚτΠ (περισσότερο απο όσο γίνεται σήμερα).
Αλλά και η δημιουργία online forums από οργανώσεις της ΚτΠ είναι ένας τρόπος ενδυνάμωσης της παρουσίας τους στην κοινωνικο-πολιτική ζωή και δρώμενα.
Σαφώς όμως, άλλο ΚτΠ και άλλο κόμματα ή κράτος!
Ο διαχωρισμός πρέπει να είναι σαφής και απόλυτος, θεωρώ.
ΥΓ. Κοινωνία των Πολιτών δεν σημαίνει όμως μόνον φορείς συλλογικής έκφρασης-εκπροσώπησης τους, αλλά και αναγνώριση της αξίας και των δικαιωμάτων του πολίτη-ατόμου απέναντι σε κράτος, κοινωνία, οικονομία, και όλων των ειδών τις συλλογικές οργανώσεις. Υπερ πάντων ο πολίτης, κάθε πολίτης, οργανωμένος σε ΜΚΟ ή μη.
Βάση της Κοινωνίας είναι το άτομο πολίτης, πρώτα, και μετά – έπονται – οι φορείς συλλογικής έκφρασης του. Άλλως πρόκειται απλώς για μία ακόμη έκφανση “κορπορατισμού”.
Σημ Ο γράφων έχει διατελέσει μέλος ή μέλος ΔΣ ή υπάλληλος/επαγγελματικό στέλεχος ή επιστημονικός συνεργάτης διαφόρων συλλογικών οργανώσεων έκφρασης.εκπροσώπησης πολιτών (representative organisations) ή σκοπού (cause based orgnisations) στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
ΕΝΑΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ
Από σχόλιο του γράφοντος στο 4ο άρθρο του κ. Σ. Μάνου στην “Κ”
βλ. κ. http://www.bulls.gr/read_op.php?m=2,13&oid=1540 που αφορά όμως θεωρώ άμεσα και το θέμα Κοινωνία των Πολιτών
Η καλύτερη λύση για την ποιότητα των παραγόμενων νόμων είναι η ενεργότερη ενασχόληση με την λεπτομερή ανάλυση κάθε νομοθετικής πρότασης από κάθε κόμμα, οργάνωση πολιτών (ΜΚΟ), κάθε ΜΜΕ και βεβαίως κάθε πολίτη.
Επιπλέον (αξίζει να αναφερθεί ότι) η Οικονομική και Πολιτική Επιτροπή της Ελλάδας έχει ΘΕΣΜΟΘΕΤΗΜΕΝΟ ρόλο να εκφέρει (και εκφέρει) ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ (αναλυτική και τεμμηριωμένη) Γνώμη σε κάθε νομοθετική πρόταση “οικονομικο-κοινωνικού” περιεχομένου (αλλά και Γνώμες πρωτοβουλίας). 13 νομίζω γνωστότατες ΜΚΟ της Ελλάδος εκπροσωπούνται στην ΟΚΕ (www.oke.gr).
α) Γιατί οι Γνώμες της ΟΚΕ – κοινή συνισταμένη της οπτικής των ΣΕB, ΕΣΕΕ, ΓΣΒΕΕ, ΓΣΕΕ, ΑΔΕΔΥ, ΠΑΣΕΓΕΣ, ΓΕΣΑΣΕ, του Τεχνικού και του Οικονομικού Επιμελητηρίου, κ.α. οργανώσεων – δεν προβάλλονται περισσότερο από τα ΜΜΕ και δεν λαμβάνονται υπόψη από τους βουλευτές όλων των κομμάτων και την κοινή γνώμη και τους πολίτες?
β) Ποιός άλλος στην Ελλάδα εκφράζει ΔΗΜΟΣΙΑ αναλυτικές και τεκμηρωμένες (με οικονομικά και κοινωνικά επιχειρήματα) Γνώμες-απόψεις για σχέδια νόμου στην Ελλάδα?
Κόμματα? ΜKΟ? Think Tanks?
Γιατί? Τόσο δύσκολο είναι?
Απορώ!
Τόσο δύσκολη ή μη ελκυστική είναι η αναλυτική ανάγνωση, μελέτη και έκφραση αναλυτικής γνώμης για κάθε άρθρο ενός σχεδίου νόμου από τους Πολίτες και την Κοινωνία των Πολιτών? Το έργο αυτό δεν είναι όμως ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΣ για την Δημοκρατία διότι στους νόμους (και το Σύνταγμα) αυτή βασίζεται και όχι στις “κοινωνικές πιέσεις-κοινωινικό περίγυρο”?
Σημ. Την αντίστοιχη απορία (β) έχω όσον αφορά ακαι τις προτάσεις οδηγιών και κανονισμών της ΕΕ.
[...] 2007 Τι είναι εθελοντισμός; Sunday October 14th 2007, 3:47 pm Filed under: SinnefaSkepcewn Είναι η συμμετοχήκαι η παρέμβαση με ελεύθερη βούληση σε κοινωνικές δραστηριότητες που δεν προσδοκούν στο ατομικό κέρδος αλλά στην κοινωνική ωφέλεια μέσω της αλληλεγγύης και όχι του μέσω του φιλανθρωπισμού στα πλαίσια της κοινωνίας των πολιτών, χωρίς να αποτελεί υποκατάστατο του κράτους. [...]
[...] 2007 Τι είναι εθελοντισμός; Sunday October 14th 2007, 3:47 pm Filed under: orismos Είναι η συμμετοχή και ηπαρέμβαση με ελεύθερη βούληση σε κοινωνικές δραστηριότητες που δεν προσδοκούν στο ατομικό κέρδος αλλά στην κοινωνική ωφέλεια μέσω της αλληλεγγύης και όχι του μέσω του φιλανθρωπισμού στα πλαίσια της κοινωνίας των πολιτών, χωρίς να αποτελεί υποκατάστατο του κράτους. [...]
Σχολιάστε