Ποια Αναθεώρηση Χρειαζόμαστε
Παντελής ΟικονόμουΗ Δημοκρατία ασφαλώς έχει ανάγκη από θεσμούς και κανόνες. Όπως επίσης και από διαδικασίες αλλαγής τους, όποτε είναι αναγκαίο. Η πεμπτουσία της, βέβαια, δικαιώνεται σε εποχές άνθησης της Παιδείας. Όποτε, κοντολογίς, και εφ ΄ όσον το πολιτικό σώμα, δηλαδή ο λαός, μετέχει στα δρώμενα ενός κοινού πολιτισμικού τόπου με σταθερές βάσεις και καθαρό προορισμό. Τότε χρειάζεται και η πολιτική για να συμφιλιώνει τις επιθυμίες με τα διαθέσιμα, κάθε φορά, μέσα. Ούτως ώστε και η διαδικασία της αντιπροσώπευσης, τελικά, να μορφοποιείται σε συμπατριώτες μας άξιους να την υπηρετούν. Σε κάποιους από εμάς, αλλά όχι οποιουσδήποτε από εμάς. Ικανούς να εναρμονίζουν και θεσμούς και κανόνες στις νέες απαιτήσεις που προκύπτουν από την πρόοδο που συντελείται.
Σε εποχές στασιμότητας και σύγχυσης, αντιθέτως, όταν ο πολίτης ξεπέφτει σε τηλεθεατή, η ισηγορία τείνει να εξαφανιστεί. Η Δημοκρατία πλήττεται καίρια. Με αποτέλεσμα η πολιτική τάξη, σε μεγάλο βαθμό, να συμβιβάζεται και σταδιακά να απαξιώνεται. Να αδυνατεί να αντιπροσωπεύσει. Και να προσχωρεί στην ψευδαίσθηση ότι όσα αδυνατεί να επιθυμήσει και να κάνει η ίδια, μπορούν να παραχθούν από αυτοματισμούς στη λειτουργία των θεσμών. Αυτοματισμούς που θα προκύψουν ( υποτίθεται ) από την τροποποίηση των ίδιων και των κανόνων λειτουργίας τους. Να προβαίνει σε τέτοιες απόπειρες. Ξεχνώντας ότι οι θεσμοί ενεργοποιούνται από πρόσωπα. Κατά κανόνα ήδη ακατάλληλα στην συγκεκριμένη ιστορική φάση. ( Όσοι δεν συμπεριλαμβάνονται σ’ αυτή την αριστοκρατία της μετριότητας είτε εξουδετερώνονται, είτε παραιτούνται ). Με μοιραίο αποτέλεσμα η αποσταθεροποίηση να εξελίσσεται σε φαύλο κύκλο. Και σε κοινωνική υποχώρηση ( συχνά άτακτη ) με αγώνες οπισθοφυλακής, μπας και περισωθεί μέρος από παλαιότερα επιτεύγματα και κατακτήσεις.
Υπάρχουν, τέλος, και οι εποχές της παρακμής. Όταν, το νοσηρό κλίμα, μετά την πολιτική, σκοτώνει, με τη σειρά τους, και τις ιδεοληψίες. Και επιβιώνει μόνο η ιδιοτέλεια. Με μοιραία συνέπεια το πλαίσιο ( όπως και οι ευχέρειες τροποποίησής του ) να χρησιμοποιείται για να υπηρετηθούν όχι λαϊκά, πολιτικά, ή, έστω, κομματικά συμφέροντα, αλλά συμφέροντα παρεών : η ενίσχυση κάποιου επί κεφαλής και τα προνόμια των λίγων υποτακτικών του. Με αποτέλεσμα την συμπλοκή των παρεών. Με επικράτηση μιας από αυτές. Και τελευταίο σκαλί στου κακού τη σκάλα την εξόντωση των μελών αυτής της τελευταίας μεταξύ τους. Μέχρις ενός.
Πού κατατάσσεται η εποχή που βιώνουμε, σηκώνει ίσως συζήτηση. Σηκώνει, παραδείγματος χάριν, συζήτηση, αν, έστω μια, πρόταση από όσες έχουν διατυπωθεί για την αναθεώρηση του Συντάγματός μας έρχεται να ανταποκριθεί σε ώριμο κοινωνικό ή λαϊκό αίτημα που το γράμμα του Συντάγματος παρεμποδίζει την ικανοποίησή του και, ως εκ τούτου, χρήζει τροποποίησης. Σηκώνει συζήτηση αν, έστω μία, θέση που ακούσαμε παραπέμπει σε κάποιο πρότυπο κοινωνικής οργάνωσης, στο οποίο αναφέρεται. Ασχέτως περιεχομένου και συμφωνίας μας με αυτό. Ενώ, βέβαιον είναι ότι δεν ακούσαμε ποιο κενό του πολιτικού συστήματος έρχονται να καλύψουν οι προτεινόμενες αλλαγές. Αυτή η πραγματικότητα παγιώνει το δημόσιο αίσθημα ότι παρακολουθούμε ένα διάβημα, ξένο προς εμάς και τις ανάγκες της Δημοκρατίας μας. Ως συνήθως.
Αν έτσι συμβαίνει, αυτή η αναθεώρηση δεν θα έπρεπε να επιχειρηθεί. Δεν αποτελεί άλλωστε υποχρέωση κάθε φορά που επιτρέπεται να πραγματοποιείται. Αντιθέτως, η θεσπισμένη χρονική περίοδος απαγόρευσής της, υποδηλώνει την ανάγκη στέρεας πολιτικής προπαρασκευής της. Η οποία δεν έχει γίνει. Διότι σε μια τέτοια περίπτωση, τα ελάχιστα που θα περίμενε κάποιος από μια αναθεώρηση θα ήταν δυο :
- Η θεραπεία της διαρκούς καταστρατήγησης του άρθρου 26 παράγραφος 1. Ως γνωστόν η νομοθετική λειτουργία ασκείται, εδώ και χρόνια, με πρωτοβουλία της κυβέρνησης και όχι από τη Βουλή, όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Αν αναλογιστούμε μάλιστα ότι, όταν λέμε «κυβέρνηση» εννοούμε συνήθως έναν υπουργό ή ολιγάριθμες ομάδες στους κόλπους της, πλαισιωμένες από μη δημόσια πρόσωπα, το πρόβλημα είναι ακόμα μεγαλύτερο.
- Η επικαιροποίηση της περιγραφής των κομμάτων, όπως γίνεται αυτή στο άρθρο 29. Ίσως κάποτε η ισχύουσα διατύπωση να ήταν αρκετή. Η παρέλευση όμως τριών δεκαετιών με τα κόμματα ως κόμβους του πολιτεύματος μεν, με ρόλο και υποχρεώσεις απολύτως απροσδιόριστες δε από το Σύνταγμα, έχει οδηγήσει στην σημερινή κατάσταση τους. Προφανώς επιζήμια για το κύρος τους, αλλά και το κύρος των πολιτικών και τελικά της ίδιας της πολιτικής. Και ασφαλέστατα της Δημοκρατίας.
Εάν κάποιος δει σε συνδυασμό τα άρθρα 26 και 29, όπως είναι σήμερα, είναι εύκολο να καταλάβει πόσο εκρηκτικό είναι το μείγμα τους: επιτρέπουν ( εάν δεν ενθαρρύνουν ) την υποβάθμιση των κομμάτων σε επωνυμίες με μόνο σκοπό τη κατάληψη της εξουσίας. Όποιος τεθεί επί κεφαλής ενός από αυτά ( όλα τα μέσα είναι θεμιτά για την επίτευξη αυτού του στόχου ) και όποτε το κόμμα αυτό έρθει πρώτο στις εκλογές ( με τα μέχρι σήμερα εκλογικά συστήματα δεν χρειάζεται κάτι περισσότερο ), συγκεντρώνει αυτομάτως στα χέρια του ( χωρίς καμιά υποχρέωση ουσιαστικής προγραμματικής δέσμευσης απέναντι στον εντολοδότη του λαό ) το σύνολο των εξουσιών. Έτσι όμως το πολίτευμα εκτρέπεται σε « αυτοκρατορικό » ( με αυτοκράτορα και υποψήφιους διαδόχους του, κατά κανόνα, πρόσωπα κάθε άλλο παρά χαρισματικά και ήδη υπερχρεωμένα για να φτάσουν ως εκεί ). Επιφέροντας την απόλυτη καταστρατήγηση, τύποις και ουσία, του άρθρου 1 που προβλέπει στην παράγραφο 1 ότι το πολίτευμα μας είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, στην παράγραφο 2 ότι θεμέλιο του είναι η Λαϊκή Κυριαρχία και στην παράγραφο 3 ότι όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα.
Προκύπτουν λοιπόν μια σειρά από ερωτήματα : Πόσο θα θέλαμε τελικά μια ουσιαστική αναθεώρηση ; Τι θα είμαστε διατεθειμένοι να προσφέρουμε, ο κάθε ένας από εμάς, ώστε να γίνει πραγματικότητα ; Με δεδομένη την πλειοψηφία μας ( όσοι είναι ευχαριστημένοι με τη σημερινή κατάσταση είναι και λίγοι και αδύναμοι ) μπορούμε να νικήσουμε το φόβο μας ; Αυτές τις απαντήσεις όμως τις χρωστάμε εμείς οι ίδιοι στον εαυτό μας.
* Ο Παντελής Οικονόμου είναι εκπρόσωπος των ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΩΝ (αριστερή πτέρυγα του ΠΑ.ΣΟ.Κ.)
Σχολιάστε